Walter Zinzen

Spreker
Een icoon van de Vlaamse televisiejournalistiek
Van Congo tot media: een gepassioneerd verteller

VRT-icoon en Afrika-expert Walter Zinzen (1937) groeide tijdens zijn jarenlange journalistieke carrière uit tot een geducht televisiejournalist die scherp maar wel steeds correct interviewde.

35 jaar werkte Walter Zinzen voor de openbare omroep. Afwisselend was hij verslaggever, vooral over Afrika en het Congo onder Mobutu, presentator en eindredacteur van Het Journaal, Terzake en Panorama.

Walter Zinzen is een vat vol kennis en staat garant voor een glashelder betoog. Als een gepassioneerd verteller weet hij zijn publiek telkenmale aan zijn lippen te kluisteren.

Als jonge snaak was Walter Zinzen al begeesterd door politiek en journalistiek. Zinzen: “Ik verslond kranten omdat politiek en alles wat ermee samenhing me mateloos interesseerde. Ik vond en vind het nog steeds fantastisch om kennis en informatie te vergaren en die dan mee te delen aan een publiek.” Ook reeds van kinds af voelde hij zich aangetrokken tot het verre Afrika.

Mede hierdoor liep zijn levenspad ei zo na anders. Als leerling van het Antwerpse Xaverius-college voelde Walter Zinzen immers de roeping om missionaris te worden. Hij studeerde twee jaar filosofie bij de Missionarissen van Afrika, beter gekend als de Witte Paters, maar trok daarna toch naar de universiteit van Leuven om er Germaanse filologie te studeren. Zijn interesse voor taal hoeft niet te verwonderen: “Bij mijn geboorte heb ik weinig talenten meegekregen. Maar één talent heb ik wel: het woord te voeren.”

Pacifist

Wanneer Zinzen in 1963 afstudeert is de voormalige Belgische kolonie Congo drie jaar onafhankelijk. De Belgische regering zoekt op dat ogenblik jonge mensen die voor de toenmalige ‘Technische Bijstand’ een paar jaar naar Congo wilden trekken. Om het aantrekkelijker te maken, krijgen ze vrijstelling van legerdienst als ze voor minstens drie jaar tekenen. “Omdat ik ook een principieel pacifist ben, sloeg ik twee vliegen in één klap.” Zinzen komt in Elisabethstad, nu Lubumbashi, terecht, waar hij lesgeeft op het Institut Marie José. “Het waren de drie gelukkigste jaren van mijn leven.”

Tijdens zijn studietijd had Walter Zinzen een journalistenexamen afgelegd bij het NIR, de voorloper van de huidige VRT. Hij mocht er onmiddellijk beginnen, maar koos er voor eerst zijn studies af te maken en vervolgens naar Afrika te trekken. Vanuit Elisabethstad probeerde hij radiocorrespondent te worden, maar dat lukte niet. Gazet van Antwerpen zag een samenwerking wel zitten en gedurende drie jaar schreef hij vanuit Congo verschillende stukken voor de krant.

Mei ‘68

“Terug in België wilde ik mij bij de radio melden, maar mijn journalistenexamen bleek vervallen. Er zat niets anders op dan het een tweede keer af te leggen.” In 1967 mocht Zinzen op de radionieuwsdienst beginnen en in mei 1968 verkaste hij naar de televisie, waar hij meer dan dertig jaar zou blijven.

Congo-verbod

Door zijn Congo-verleden werd Zinzen al snel als verslaggever naar de oud-kolonie gestuurd. Walter Zinzen krijgt het aan de stok met Mobutu: “In 1977 brak de eerste Shaba-oorlog uit. Katangese gendarmes die na de mislukte secessie naar buurland Angola waren gevlucht, vielen hun vaderland binnen om Mobutu te verdrijven. Ik werd uitgestuurd om er verslag over uit te brengen en constateerde dat de bevolking de rebellen gunstig gezind was. Mijn conclusie: Mobutu was fel verzwakt. De Congolese ambassadeur beschuldigde me ervan zijn land en zijn president schade te hebben berokkend. Ook toenmalig premier Tindemans en administrateur-generaal van de VRT Paul Vandenbussche vonden mijn kritiek onbetamelijk. Gevolg: ik mocht Congo gedurende vijftien jaar niet meer binnen.”

Ook in Zuid-Afrika onder het apartheidsbewind was Walter Zinzen niet welkom. Gelukkig waren er genoeg Afrikaanse landen waar hij wel nog aan de slag mocht. Niet verwonderlijk dus dat ook vandaag Afrika Walter Zinzen blijft boeien. Nog steeds trekt hij gemiddeld één keer per jaar naar het zwarte continent.

Staking

35 jaar werkte Walter Zinzen voor de openbare omroep. Afwisselend was hij verslaggever, presentator en eindredacteur van Het Journaal, Terzake en Panorama. Tot aan zijn pensionering in 2002 was hij gedurende vijf jaren als ‘chef duiding’ verantwoordelijk voor al de programma’s van Terzake, Panorama en De Zevende Dag.

Met veel voldoening kijkt hij terug op zijn jaren bij Panorama, toen dat algemeen werd beschouwd als het vlaggenschip van de BRT. “Op twee uitzendingen ben ik trots: ‘Belgen aller Landen’, een reportage over de migranten kort na Zwarte Zondag en één over het zeventig puntenplan van het Vlaams Blok.”

Zinzen was ook een tijdje voorzitter van de ondertussen verdwenen Bond van Radio- en Televisiejournalisten. “Ik ben nog steeds trots dat onder mijn voorzitterschap de eerste en enige BRT-journalistenstaking uit de omroepgeschiedenis werd georganiseerd. En dit omdat we protesteerden tegen niet minder dan vier politieke benoemingen van hoofdredacteuren tegelijk. Helaas hebben we de staking verloren.”

Het hoogtepunt van zijn carrière mocht Zinzen op zijn zestigste beleven met een eigen interviewprogramma dat ook zijn naam droeg. Talloze gasten kwamen met knikkende knieën naar de studio om een spervuur van kritische vragen te doorstaan. “Ik ben de VRT dankbaar dat ik een bijzonder mooie fin de carrière heb mogen beleven.”

Auteur

Niet dat hij sindsdien op zijn lauweren is gaan rusten want Walter Zinzen heeft ondertussen verscheidene boeken op zijn naam. Zo schreef hij met onder andere ‘Mobutu, van Mirakel tot Malaise’ enkele boeken over zijn geliefde Congo. In 2006 verscheen van zijn hand ‘De wereld is een schouwtoneel, maar wie doet de regie?’. Hierin vraagt Zinzen zich af wie nu eigenlijk de regie van het wereldtoneel in handen heeft. Niet meer de parlementen maar de multinationals. En dit terwijl de media niet langer de waakhond van de democratie zijn maar slechts een machteloos keffertje.

Mens erger je!

Research

Walter Zinzen klaagt in dit boek het eenheidsdenken aan en roept op om het debat te voeren.
De titel doet anders denken, maar ‘Mens erger je!’ is geen zeur- en klaaglezing over de
de kleine dagelijkse ongemakken. Integendeel, het is een heel persoonlijke en geëngageerde oproep van Walter Zinzen om een debat op niveau te voeren in ons land. Zinzen ergert zich aan het feit dat onze parlementaire democratie zo weinig democratisch is. Aan de leugens, de demagogie en de tegenstrijdigheden van de N-VA en de overdreven, grotendeels kritiekloze aandacht die deze partij in de media krijgt. Aan de hoogmoed waarmee islamo- en andere foben de meerderwaardigheid van de westerse cultuur verkondigen, zonder ook maar iets van welke andere cultuur dan ook te kennen.
Aan de daarmee gepaard gaande benepenheid van onze navelstaarders, die anderhalf jaar over de splitsing van BHV onderhandelen en dan in anderhalf uur nog gauwgauw een paragraaf over het buitenlands beleid uit de mouw en in het regeerakkoord schudden. ‘Mens erger je!’ is een lezing die én aanklaagt én oproept. Opdat Vlaanderen geen democratisch verkozen eenpartijstaat zou worden.

De wereld is een schouwtoneel, maar wie doet de regie?

Internationaal, Globalisering, Wereld, Media

Wanneer we naar de stembus trekken, verkiezen we de mannen en vrouwen die in onze naam het land moeten besturen. Althans in theorie. Want in de praktijk kunnen Vlamingen enkel voor Vlamingen kiezen en Franstaligen alleen voor Franstaligen. Aan de benoeming van de premier en zijn ministers hebben onze vertegenwoordigers niets te zeggen. Coalitiegesprekken worden niet in het parlement gevoerd, over regeerakkoorden wordt elders onderhandeld. Het wetgevend werk komt voor het grootste deel van de regering, hoewel de grondwet die taak aan de volksvertegenwoordiging toewijst. Het parlement - of althans de meerderheid – wordt geacht alle regeringsvoorstellen zonder morren goed te keuren. Alle voorstellen van de oppositie worden weg gestemd. De minachting van de ministers voor onze afgevaardigden is groot. Tijdens zijn lezing vraagt Walter Zinzen zich samen met u af of onze parlementaire democratie eigenlijk nog wel bestaat en staat hij kritisch stil bij de rol van de media en multinationals.

Het andere Afrika

Internationaal, Globalisering, Wereld

Wanneer het over Afrika gaat, denken we al snel aan hongersnood, oorlog en corruptie. Niet onlogisch, maar niet volledig waarheidsgetrouw. Het continent heeft ook een ander gezicht. Walter Zinzen ontzenuwt tijdens zijn lezing de clichés en reikt U een andere kijk op het zwarte continent aan. Zo staat hij stil bij de economische vooruitgang en gaat hij dieper in op de rijke diversiteit aan culturen en menselijke waarden waar wij Westerlingen nog vaak een lesje van kunnen leren.

Congo tussen hoop en wanhoop

Internationaal, Globalisering, Geschiedenis

Het zag er veelbelovend uit: Congo heeft voor het eerst sinds 1965 een democratisch verkozen staatshoofd, parlement en regering. De Congolezen gaven in twee verkiezingsrondes blijk van grote maturiteit. Helaas, de verkozenen hebben hun les niet geleerd. Na Mobutu maakt ook president Kabila van zijn verkiezingsoverwinning misbruik om een nieuwe dictatuur te vestigen. Enkelen worden rijk met de exploitatie van de bodemrijkdommen, maar de grote massa blijft verweesd achter. De heropbouw van het land blijft uit en corruptie heerst. Vooral in het oosten is de bevolking nu al vijftien jaar lang het slachtoffer van de terreur uitgeoefend door milities van allerlei slag én het Congolese regeringsleger. Toch geloof Afrikakenner Walter Zinzen niet dat alles verloren is. Tijdens zijn lezing schuift hij de laatste grote troef naar voren: de bevolking.

Walter Zinzen gaf een voortreffelijke lezing, de aanwezigen waren tevreden!

Lieven Stock - Oxfam Wereldwinkel Kortrijk vzw
Schrijf een getuigenis
Voertalen
Nederlands