Journaliste Joanie de Rijke (1966) bezocht als journaliste al ettelijke oorlogszones, maar in 2008 liep het mis toen ze in Afghanistan ontvoerd en verkracht werd door de Taliban. Zes dagen lang streed ze moedig voor haar leven, tot de vrijlating volgde. Bij thuiskomst schreef ze een boek over haar ervaring.

Als jong meisje schreef de Nederlandse Joanie de Rijke gedichtjes, toneelstukken, artikels voor de schoolkrant en nam ze deel aan de obligate opstelwedstrijden. Toen was het haar droom om fictieschrijfster te worden: “Ik begon ook vaak te schrijven aan avonturenboeken, maar die werden dan zo ingewikkeld dat ik ze nooit afmaakte.”

Op zoek naar actie
“Ik was veel bezig met taal en literatuur, maar dat is toch vaak enkel bureauwerk. Ik wilde actie, het veld intrekken. Journalistiek leek me de ideale combinatie.” Joanie de Rijke trok naar de School voor Journalistiek in Tilburg. Al tijdens haar studies schreef ze voor verschillende kranten en dat zette ze voort toen ze samen met haar vriend naar België verhuisde.

Joanie de Rijke: “Eerst schreef ik een paar jaar voor damesbladen, onder andere voor Flair. Het was een uitstekende leerschool, maar na een tijdje wilde ik wel eens wat anders.”

Toen het oude tijdschrift Panorama omgeturnd werd tot P-Magazine, kon Joanie de Rijke daar aan de slag. Ze kwam terecht in een overwegend mannelijk team, maar dat liet Joanie niet aan haar hart komen. Van meet af aan deed ze haar eigen ding en dat zijn voornamelijk internationale reportages. Zo trok ze naar Rusland voor reportages over straatkinderen en over nucleair afval, versloeg ze in Oost-Congo de strijd tussen de rebellenleiders, trok ze samen met de Gurkha’s, een elitekorps van het Britse leger door Kandahar in Afghanistan en joeg ze op de Taliban. Of ze ging in India op zoek naar de Aghori, een sekte die onder andere bekend staat om het eten van mensenvlees. Joanie de Rijke tref je eerder aan in een oorlogszone of op een party-eiland waar zestienjarigen zich in coma drinken.

Brandhaarden
Gaandeweg ging haar journalistieke aandacht meer en meer uit naar landen als Afghanistan en Pakistan. Haar eerste reis richting Afghanistan was toen ze mee mocht in het zog van het Belgische leger. Joanie de Rijke hierover in De Zwinkrant: “Ik was meteen kandidaat. Het grote wereldconflict speelde zich op dat moment af in die regio. Daar wilde ik bij zijn. Afghanistan is ook een land met een cultuur die mijlenver van de onze staat, en dat prikkelde mijn nieuwsgierigheid. Het is ook een geweldig mooi land. Ik leerde er heel wat mensen kennen die werkten bij humanitaire organisaties of in de veiligheidsbranche. Op die manier schepte ik voor mezelf de mogelijkheid om nog terug te gaan naar Afghanistan, los van het leger. Want als embedded journalist zie je niet alles. Je ziet vooral wat men wil dat je ziet. Ik wilde meer te weten komen over de Taliban, nagaan of het beeld dat er van geschetst wordt echt klopt.”

In 2008 werd de wereld opgeschrikt door de Taliban-moord op tien Franse paracommando’s. Door haar contacten in Afghanistan had Joanie de kans om de Talibanleider die hiervoor verantwoordelijk was te interviewen. Omdat ze al veel langer the other side van het conflict het woord wilde geven, was dit voor haar een journalistieke buitenkans.

“Die Talibanleider was ongelooflijk trots op wat hij had gedaan. Het was ook een enorme prestatie om met de weinige wapens die ze hadden het pleit te winnen tegen zwaar bewapende Franse para’s. Hij wilde de wereld tonen waartoe hij in staat was. Daarom dat hij me toeliet om hem te interviewen,” zei ze hierover in het VARA-programma ‘De Wereld Draait Door’.

Ontvoerd
Na wekenlange onderhandelingen en voorbereidingen zou de ontmoeting plaatsvinden met de groep van commandant Ghazi Gul. Tijdens die ontmoeting liep het mis. Joanie en haar tolk, die tevens haar fotograaf was, werden ervan verdacht spionnen te zijn. “Ik wist maar al te goed wat er met spionnen gebeurde, ik had de beelden van onthoofdingen vaak genoeg gezien.” Haar tolk werd eerder vrijgelaten, maar Joanie moest zes dagen lang met de groep door de bergen trekken. Ze werd elke dag met de dood bedreigd, de commandant verkrachtte haar en ze moest verzen uit de Koran uit het hoofd leren. Maar ze leerde haar ontvoerders ook Nederlandstalige liedjes.

Hoewel Joanie getraumatiseerd was door wat ze meemaakte, besloot ze niet bij de pakken te blijven zitten. Een week na haar thuiskomst, begon ze weer te werken en schreef ze het boek ‘In handen van de Taliban’. Het werd een bestseller en veroorzaakte heel wat ophef. Zo zou ze een al te groot begrip opbrengen voor haar ontvoerders. Negen maanden na haar terugkomst vertrok Joanie de Rijke opnieuw naar Afghanistan voor een reeks reportages. “Ik was er bijna geweest, maar ik moest verder met mijn leven, anders zouden zij winnen.”

Misverstand
“'Mensen begrijpen niet altijd dat ik enerzijds na wat ik heb meegemaakt en anderzijds als westerse vrouw, opnieuw naar die landen afreis. Maar daar bestaan veel misverstanden over. Er zitten namelijk veel vrouwelijke journalistes in die regio en het is voor vrouwen vaak gemakkelijker om het vertrouwen te winnen, je ziet er minder verdacht uit. Daarnaast is het journalistiek een onwaarschijnlijk interessante regio.”

In 2012 bracht Joanie de Rijke na vele reizen naar het land met ‘Pakistan, het gevaarlijkste land ter wereld’ een nieuw boek uit. Hiermee is ze de eerste Nederlandse journalist die een boek schreef over de hedendaagse situatie in het land.

Hoewel we vaak geconfronteerd worden met beelden van oorlogszones, kunnen we ons er weinig bij voorstellen. Joanie de Rijke kwam tijdens haar reizen op plaatsen waar de meesten van ons het liefst wegblijven. Boeiend en aangrijpend vertelt ze haar ervaringen.