Dirk Tieleman

Spreker
De wereld rond met grote en kleine verhalen
Het Westen verpampert en verstart

Journalist Dirk Tieleman (1940) koestert een grote nieuwsgierigheid naar wat er in de wereld van vandaag gebeurt. Hij kijkt bewust en moedwillig verder dan onze landsgrenzen. Maar wat hij op zijn verre reizen naar Iran, Afghanistan, Rusland of China ziet, leert hem veel over hoe het er tegenwoordig aan toegaat in Vlaanderen en Europa. En dat is niet altijd een fraai beeld. De Oude Wereld lijkt ingedommeld. We beleven onze eigen Untergang des Abendlandes. Europa schurkt tegen haar limieten aan: het is aan het eindigen, en we zullen van vooraf aan moeten beginnen. Europa zal een verpauperde regio in de wereld worden.

Tijdens zijn lezingen grijpt hij altijd terug naar die kleine verhalen uit verre streken, zij zijn de ankerpunten om onze wereld van vandaag te begrijpen. Zij zijn ook een inspiratiebron en een tegengif voor de verpampering en verstarring die alsmaar toenemen in het Westen.

Journalistieke reflex

Dirk Tieleman reist de wereld rond en probeert overal waar hij komt de juiste vragen te stellen. Maar het zijn altijd de goede antwoorden die ons wijzer maken. Eens journalist, altijd journalist. Die journalistieke reflex zit er bij hem diep ingebakken en er staat geen leeftijd op. De wereld is te boeiend om thuis in de sofa in te dommelen. Zijn analyses zijn nooit gratuit, altijd vlijmscherp. Immer op zoek naar de keerzijde van wat voor anderen een medaille lijkt.

Geen uitgestippeld patroon

Dirk Tieleman is niet de eerste die het zegt: een opleiding bij de jezuïeten draag je je hele leven mee. “Het motto ‘Plus est en vous’ hebben ze er bij ons echt ingehamerd. Is dat verkeerd? Ik denk het niet. Neem nu dat arbeidsethos: ik wil mensen die stoppen op 50 of 55 jaar niet met de vinger wijzen. Maar het is nefast mensen te verplichten op een bepaalde leeftijd te stoppen met werken. Laat een mens toch vrij! Die bevoogding van de wieg tot aan het graf, dat strookt toch helemaal niet met onze liberale samenleving? We worden steeds ouder, maar hoe? Zoveel mensen die vereenzamen, die opgesloten worden in gestichten... Ontstellend. Een op de vijf mensen in onze samenleving krijgt vroeg of laat een depressie. Ook daarom blijf ik nu graag aan de slag.”

“Ik heb nooit zin gehad om een uitgestippeld patroon te volgen. Men verwacht dat je studeert als je jong bent, dan een periode heel hard werkt en op je zestigste stopt. De samenleving is tijdens een bepaalde periode van je leven zeer veeleisend en schrijft je dan zomaar af. Wel, zo’n uitgetekend leven wil ik niet volgen. Zo’n maatschappij heeft volgens mij ook weinig kans om te overleven. Uiteindelijk zal er toch iets moeten veranderen in die denkwijze.”

Radiostem, televisiefiguur en auteur

In 1967 werd Dirk Tieleman radiojournalist bij de toenmalige Belgische Radio en Televisie (nu VRT). Hij was er eerst reporter binnenland en later buitenland. Hij reisde vele malen naar India, Pakistan, Iran, Irak, Afghanistan, Turkije, Egypte, Israël en later ook Palestina.

Maar zoals zo vaak in zijn professionele leven zoekt hij na verloop van tijd graag andere horizonten op. In 1989 stapt hij over naar de televisie en gaat er aan het werk bij Panorama. Na de val van de Sovjet-Unie eind 1991 reist hij met de motor in tachtig dagen dwars doorheen het voormalige Sovjetrijk tot in Vladivostok. Later zal hij de nieuwsmagazines Terzake en Koppen uit de grond stampen.

Na zijn pensionering werkte hij nog voor het productiehuis Telesaurus aan de programma’s van Jan Leyers (Nachtwacht en De weg naar Mekka). Tussendoor nam hij deel aan Sterren op het IJs bij VTM. En in 2011 werd hij het gezicht van VT4’s Vlaanderen Vandaag.

De jongste jaren schreef hij enkele spraakmakende boeken. o.m. Iran, de Derde Revolutie, Depressies, Wij willen ons land terug over het leven in Afghanistan na dertig jaar oorlog, OverHoop over de emancipatie van Vlaamse vrouwen en vrouwen van een andere afkomst, Operatie Kelk over hoe het seksueel misbruik in de Kerk aan het licht kwam en ten slotte De Durvers van de Jaren 60. Kroongetuigen over de welvaartsstaat na de sluiting van Ford Genk.

De Vlasroute naar China

Schrijven is een boeiende bezigheid maar het vereenzaamt je ook. Daarom sloot hij zich maar al te graag aan bij het initiatief De Vlasroute, de tocht die 18 Vlaamse ondernemers met zeven jeeps maken van Harelbeke, de historische bakermat van de vlasindustrie, naar Chengdu in China. Dwars door Centraal-Azië, in het spoor van de Zijderoute. De tocht is geen handelsmissie, de deelnemers gaan op zoek naar de mensen die deze blinde vlek op de kaart bewonen. Hoe denken en werken zij? Hoe geven zij hun samenleving vorm? Hoe doen zij aan politiek? Hoe beleven ze cultuur?

Toneelspeler en verzamelaar van verhalen

Dirk Tieleman is een goed verteller. Zijn droom was om piloot te worden, of toneelspeler. Het is het laatste geworden, maar dan in een andere vorm. Een toneelspeler als verhalenverteller. Dirk reist de wereld rond op zoek naar verhalen. Als wereldreiziger is hij al talloze levens binnengestapt. Dat is de kostbare grondstof voor zijn lezingen. Levens van kleine mensen die hun plaats zoeken in een grote wereld.

Viva Cuba?

Samenleving & politiek, Internationaal, Globalisering, NGO, Ontwikkelingswerk, Overheid, Samenleven, Geschiedenis, Amerika, Rusland, Wereld, Inspirerend, Media, Reizen

Viva Cuba. Een nieuwe tijd is aangebroken. De revolutie is zestig jaar oud, maar voor het eerst staat er geen Castro meer aan het roer. Een illustere onbekende heeft de macht overgenomen. Hij heeft niet eens meegevochten in de revolutie van 1959.
Wat blijft er na zestig jaar over van het socialistische gedachtegoed in Cuba? Wat rest er van het Castrisme? Wat houdt de toekomst in petto?

De ideeën van Fidel Castro worden levendig gehouden in monumenten die de revolutie verheerlijken. Dirk Tieleman volgt het spoor van de revolutie en praat onderweg met Cubanen van allerlei slag en leeftijd. Ze spreken vrijuit. De revolutie is voor de meesten al lang geschiedenis. De jongeren willen hun gedacht zeggen en doen. Velen van hen zoeken nog altijd hun heil in de vlucht. Wie achterblijft verdient nauwelijks 20 à 30 euro per maand en klust bij om rond te komen. Hij of zij koopt zich in in een nieuwe economie, die vooral draait rond het toerisme. Vele Cubanen, zelfs heren en dames van stand proberen verkapte vormen van kapitalisme uit in het communistische paradijs. De beste kamers in de oude koloniale woningen worden verhuurd en ingericht als restaurant. Handeltjes worden opgezet. Een dubbel geldcircuit floreert.
Cuba vertoont alle kenmerken van de nadagen van de Sovjet-Unie op het einde van de vorige eeuw. Er is meer vrijheid en privé-initiatief. Dat heeft in het rijk van de sovjets geleid tot het wildste kapitalisme en een enorme corruptie. Wat wordt het in een van de laatste bolwerken van het communisme? Er wordt een nieuwe klasse gecreëerd in een klasseloze maatschappij. Er groeit een kloof tussen rijk en arm. Loopt ook het Cubaanse experiment vast? Eindigt een droom in een nachtmerrie? Velen vrezen het, maar allen zijn ze het eens: dit is een formidabel land. Het is veilig, gezellig, warm.

Luister naar een uniek verhaal over Amerikaanse auto’s van de jaren ’50 en paardenkoetsen als vervoermiddel in een land op mensenmaat zoals we dat nergens meer vinden. Cuba is nog niet opgenomen in de verenigde wereld, waar alles is gestandaardiseerd, geglobaliseerd en gedemocratiseerd. Viva Cuba! (Onder deze titel is er ook een boek verschenen over Cuba van de hand van Dirk Tieleman en Lut Baten)

De warrige doolhof

Internationaal, Globalisering, Geschiedenis, Midden-Oosten

De islamwereld kraakt in haar voegen. Wat staat er te gebeuren in Syrië, Irak, Iran, Saoudi-Arabië, Jemen... Sommigen spreken van een Arabische renaissance, anderen van een Arabische revolutie. Maar revolutie is niet gelijk aan democratie en de fundamentalisten willen nog altijd één groot islamitisch wereldrijk.

Dirk Tieleman neemt u mee terug in de tijd. Op 1 februari 1979 zat hij in de Boeing 747 die ayatollah Khomeini overvloog naar Teheran vanuit zijn ballingsoord Parijs. Tien jaar later was hij ook getuige van de traumatische uitvaart van de man, die voor vele Iraniërs een messias was.
Tieleman heeft het ontstaan van het fundamentalisme vanop de eerste rij meegemaakt. Hij heeft gezien hoe de meest radicale fractie in Iran het heeft gehaald en de revolutie wou exporteren over de hele islamwereld. Die radicalen wilden dat alle moslims zouden terugkeren naar de Middeleeuwen, naar het fundament van de islam. Tieleman was erbij in de eerste Golfoorlog toen de hele wereld met Irak tegen Iran vocht en in de tweede toen allen ten strijde trokken tegen Irak.

In diezelfde periode was hij ook verscheidene keren in Afghanistan waar de internationale gemeenschap de fundamentalisten steunde in hun oorlog tegen de Sovjets.
Als geen ander kent Tieleman zijn weg in dit ongelooflijk troebele labyrint. Hij is in het recente verleden nog herhaaldelijk teruggekeerd naar Iran en Afghanistan, heeft er boeken over geschreven en maakt u wegwijs in dit warrige doolhof, waar de fundamentalisten nadrukkelijk op de voorgrond zijn getreden.

Het gele gevaar

Samenleving & politiek, Europa, Internationaal, Globalisering, Diversiteit, Geschiedenis, Europa, Azië, Inspirerend, Media

Leert U al Chinees? Bent U bezorgd over het Gele Gevaar? Vraagt U zich ook af of de opkomst van het nieuwe China onvermijdelijk gepaard gaat met de teloorgang van het oude Europa en zelfs van het nieuwe Amerika?

Hebt U ook gelezen dat president Xi de Zijderoute wil heropenen via een waaier van hogesnelheidstreinen over Centraal-Azië naar Antwerpen en Duitsland? De Zijderoute zal niet langer lopen van Europa naar China, maar omgekeerd. In 2012 werden er in die richting nog maar amper 2.500 containers vervoerd per spoor, in 2020 worden er dat 7,5 miljoen. China’s economie schuift daarvoor langzaam op naar het westen, waar vroeger de wereldrijken lagen van Dzjengis Khan en Timoer Lenk. Wat in Europa en Amerika niet meer kan, gebeurt daar wel: er wordt massaal geïnvesteerd in auto- en spoorwegen, in nieuwe miljoenensteden, in industriegebieden. Woestijnen worden volgestouwd met zonnepanelen en windturbines.

Dirk Tieleman reisde er onlangs heen over land in tachtig dagen. Hij stelt de vraag of China de grootste wereldmacht wordt en Amerika zal overvleugelen of dat de Sprong Voorwaarts van korte duur zal zijn, net als in de voormalige Sovjet-Unie in de jaren ’50 of Japan in de jaren ’70, of ja, Vlaanderen, in de jaren ’60.

Een sociaal, economisch en politiek betoog voor liefhebbers

Overheid, Samenleven, Ondernemers, Globalisering, Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, Geschiedenis, België, Azië, Rusland

Dirk Tieleman vertelt ook graag over economie. In zijn radiotijd was hij specialist terzake. Toen Ford op 24 oktober 2012 aankondigde te zullen sluiten was hij meteen geïntrigeerd. De aankondiging viel dag op dag vijftig jaar na de eerstesteenlegging. Dit was geen toeval meer.
De sluiting van Ford Genk staat symbool voor de neergang van de welvaartsstaat. Tieleman vraagt zich af wat daar vijftig jaar later is van overgebleven en stelt vast dat ons land in de kering zit. De overheid doet weinig of niets, want dit is het land van de verworven rechten en van de taboes. Er is geen geld meer. De crisis wordt niet aangepakt. Is er nog een toekomst? Worden we straks overvleugeld door de BRIC-landen Brazilië, Rusland, India en China?

“De lezing van Dirk Tieleman was dik in orde. We hebben heel veel lovende commentaren gekregen. Een aanrader!”

Luc Puystiens - Telenet

“Een publiek van 100-tal aanwezigen luisterde ademloos toe naar de verhalen die Dirk Tieleman in het Midden-Oosten beleefde. Dirk heeft een beeld opgehangen van het Midden-Oosten, zoals het in werkelijkheid echt is. Van Ayatollah Khomeini tot en met de terreuraanslagen hier in het westen. Dirk Tieleman is een uitzonderlijk rasverteller. Hij kruidde zijn verhaal met knappe beelden en lichtte met twee eigen filmpjes zijn verhalen nog verder toe. We zijn dan ook uitzonderlijk tevreden over het resultaat.”

Louis Hermans - Davidsfonds Kasterlee samen met Neos, Markant en F.V.V.

“We hebben vele goede reacties van onze leden gekregen op de lezing van Dirk Tieleman, zoals 'dat is al onze beste voordrachtnamiddag die we al gehad hebben'. Dat heeft alles te maken met de spreker die met woord en beeld een zo brandend actueel onderwerp heeft gebracht in zijn presentatie ‘De warrige doolhof’. Dirk Tieleman is een zeer aangename man zowel als spreker als persoon. We hopen hem in de toekomst nog wel uit te nodigen voor een andere presentatie.”

Lucia Busselot - Neos Kruibeke

“Wij hebben bij de lezing van de heer Dirk Tieleman niet anders dan positieve reacties gehoord en ook de voorbereiding is heel vlot verlopen. De voordracht zelf die doorspekt was met beeld, klank en film was zeer verhelderend. Sindsdien hebben velen van ons een heel andere kijk op de Moslimwereld, gebracht door iemand die dankzij zijn vele reizen in dat deel van de wereld, niet naar zijn woorden moest zoeken om ons duidelijk te maken hoe die mensen daar leven. Het is, echt waar, een voorrecht om de heer Tieleman bezig te horen over datgene waarover hij niet uitgepraat raakt! Hij verdient een dikke proficiat.”

Herman Schevenels - voorzitter Neos Zoutleeuw
Schrijf een getuigenis
Voertalen
Nederlands