Rik Van Cauwelaert

Moderator Spreker
Vlijmscherpe en integere analyse van de feiten
Ontwart politieke kluwen in België en Europa

Meer dan veertig jaar journalistieke ervaring, waarvan zesentwintig jaar bij het weekblad Knack. Geen wonder dat Rik Van Cauwelaert (1950) in 2012 in de top drie staat van de meest invloedrijke Belgische journalisten op Twitter. Zijn kritische houding tegenover de politieke machthebbers wordt gesmaakt of op zijn minst gevolgd door velen. Zijn vlijmscherpe analyses en enorme feitenkennis maken hem tot de ideale moderator voor uw debat of gespreksavond. Koppel dit aan een onvermoeibaar streven naar onafhankelijke en kwaliteitsvolle berichtgeving. Dan krijgt u een spreker die met uitgesproken en sterk onderbouwde standpunten over het politieke en historische kluwen in België en Europa iedereen in de zaal kan boeien.

Een onorthodoxe start

Rik, geboren Hendrik Van Cauwelaert de Wyels, kreeg het journalistieke virus met de paplepel mee. Of zoals hij het zelf verwoordt: “Ik ben als kind, net zoals Obelix, in de ketel met toverdrank gevallen. Thuis werd er over niets anders gesproken.” Vader Emiel was hoofdredacteur van het dagblad het Volk, zijn broer was journalist. Zijn grootoom heeft De Standaard gesticht en nog anderen waren uitgever van een weekblad voor de Tweede Wereldoorlog. Verschillende leden van deze van oorsprong katholieke familie – met wortels in de landbouw – waren ook actief in de politiek.

Een stimulerende omgeving dus, wat misschien deels de onorthodoxe start van Rik Van Cauwelaert kan verklaren: hij was pas zestien toen hij de school verliet. “Ik ben zeven keer van school gevlogen tijdens het middelbaar. Als ik nu jong was geweest, hadden ze me waarschijnlijk rilatine gegeven”, vertelt hij lachend.

Het doorzettingsvermogen van een fotograaf en de snelheid van een sportjournalist

Dat hij geen diploma behaalde, betekent allerminst dat hij zijn talent vergooide, integendeel. Hij ging meteen aan de slag als persfotograaf, eerst bij een Belgisch bureau, daarna voor Associated Press. Eind jaren 70 werkte hij voor het weekblad De Post, en in 1980 werd hij journalist bij Sportmagazine, een uitgave van Roularta. Jaren die hem hebben gevormd: “Fotograaf zijn is de meest ondankbare stiel in de journalistiek. Je kunt je geen informatie uit tweede hand permitteren, je moet er zelf bij zijn, je moet het beeld hebben. Dat vraagt doorzettingsvermogen. En als sportjournalist moet je erg snel zijn. Ik pik ze er zo uit, verslaggevers met ervaring in de sportwereld. Zij weten hoe ze op korte tijd een goed verhaal kunnen neerzetten.”

Willens nillens: de Belgische politiek

Na een zestal jaren werd hij opgenomen in de redactie van het weekblad Knack, ook Roularta. “Ik ben er begonnen als allrounder. Toen Frans (Sus) Verleyen, de toenmalige hoofdredacteur, me vroeg waar ik het niet over wou hebben, antwoordde ik: over politiek. Daar wordt thuis al genoeg over gepraat.” De verkiezingen van 13 december 1987 brachten daar verandering in, met name toen hij zich op een redactievergadering liet ontvallen: “Pas op voor wat er in Wallonië aan het gebeuren is”. Voldoende voor Sus om hem naar Voeren te sturen, waar hij als eerste de ‘bandiet’ Happart interviewde. “Niemand wou met hem praten. Ik wel.” En dan waren er de 100 dagen Dehaene, die hij nauwgezet volgde van Franstalige kant. Het leverde hem pakken informatie op die niemand anders had, en goede contacten met Franstalige kopstukken. “In ’91 haalden ze me om die reden zelfs terug uit vakantie om verslaggeving te doen over de affaire Cools.” In diezelfde periode openbaarde Rik Van Cauwelaert ook de geldverbranding van Frank Vandenbroucke. “Ik heb dat pas gedaan toen ik heel zeker was van mijn bronnen en documenten. Ik heb zelfs een week gewacht om hem recht van antwoord te kunnen geven.”

Commentaren met een meerwaarde

Het spreekt boekdelen over Rik Van Cauwelaert. Integriteit van berichtgeving staat voor hem bovenaan. Toen hij in 2002 de functie opnam van directeur-hoofdredacteur bij Knack, kwam daar na verloop van tijd ook het schrijven van commentaren bij. Wekelijks publiceerde hij een hoofdartikel, meestal gewijd aan de Belgische politiek. “Een column kun je niet zomaar schrijven vanuit je gevoel, je moet er informatie aan toevoegen over de achtergrond van gebeurtenissen. Geen infotainment voor mij.” Dit leverde hem de reputatie op van een geducht opiniemaker die zijn feiten op een rij heeft. En natuurlijk ook heel wat pogingen om hem in een kamp onder te brengen. “Ze hebben me vanalles genoemd, ooit ging zelfs het gerucht dat ik lid was van een loge. En momenteel word ik blijkbaar gesignaleerd in de gangen van de NVA. Gewoon omdat ik rechtstreekse contacten heb met iedereen. Ik laat het niet aan mijn hart komen, mensen willen je kunnen duiden, dat is van alle tijden.”

Breed interesseveld

In 2006 werd de functie van hoofdredacteur van Knack afgesplitst en opgenomen door Karl van den Broeck, de vroegere chef nieuws en cultuur bij De Morgen. Rik Van Cauwelaert bleef directeur. In 2011 werd hij benoemd tot directeur strategie voor de redacties van de magazines van Roularta, waaronder ook de multimediale strategie. Hij bleef intussen politieke commentaren schrijven, en was regelmatig te gast in diverse media, waaronder het televisiekanaal Kanaal Z, waar hij een vast debatprogramma had. Een mooi voorbeeld van het brede interesseveld van Rik Van Cauwelaert: samen met onder meer co-presentatrice Véronique Goossens ontving hij heel uiteenlopende gasten in de studio, van sportlui tot topmanagers en zelfs schrijvers als pakweg Tom Lanoye, met wie hij een uitzending maakte over de kunst van de politieke speech. “Er was erg veel mogelijk, we deden eigenlijk gewoon onze goesting.”

En nu

In oktober 2012 bekritiseerde Van Cauwelaert de benoeming van Jörgen Oosterwaal tot hoofdredacteur van Knack. Hij nam ontslag, samen met journalist Koen Meulenaere. “Op een bepaald moment moet je consequent zijn en een streep trekken: dit doe ik en dit niet. Ik ben niet met slaande deuren vertrokken: we hebben alles professioneel en correct afgehandeld.”

Sinds december 2012 schrijft Van Cauwelaert wekelijks op zaterdag een gastcolumn in de Tijd. En spreekt hij bevlogen over onderwerpen die hem nauw aan het hart liggen: de realiteit van een land als België, het belang van een vergeten figuur als Jules Destrée, en de gigantische impact van WO I op Europa… en zijn familie. Dat is namelijk typisch Rik Van Cauwelaert: zijn indrukwekkende analyses en brede blik gaan hand in hand met feitelijke details en verhalen over mensen die je aan zijn lippen gekluisterd houden.

Valt België nog bijeen te houden?

België

België. Een beladen thema met ontzettend veel facetten. Rik Van Cauwelaert geeft op onnavolgbare wijze inzicht in ons communautaire kluwen, en werpt een geheel eigen licht op de sociale, politieke en economische elementen die spelen. Met historische feiten en scherpe analyses onderbouwt hij zijn these dat beide landsdelen steeds verder uit elkaar drijven, richting een doorgedreven federalisme, lees: een model waarin Wallonië en Vlaanderen zelf kunnen beslissen hoe ze hun problemen gaan aanpakken. Er is volgens Rik Cauwelaert namelijk niet alleen het verschil in economische realiteit op lokaal niveau, Europa’s strenge begrotingspolitiek stelt ook eisen waar momenteel enkel Vlaanderen aan kan voldoen. Is dat de reden waarom we meer dan 500 dagen zonder regering zaten? Rik Van Cauwelaert heeft er zo zijn eigen uitgesproken en gedegen mening over. Zoals we van hem gewend zijn.

De brief van Jules Destrée

België

Dat het einde 2012 verschenen boek van Rik Van Cauwelaert over Jules Destrée zoveel aandacht trok, is voor de auteur zelf het bewijs van een schrijnend gebrek aan historische kennis hier in België. Weet u nog wat de man precies had geschreven in zijn brief naar de koning? Juist ja: “Sire, il n’y a pas de Belges.” Maar er stond nog meer in. De aanklacht van Destrée destijds is in feite niets meer of minder dan een spiegel van de situatie waarin we ons nu bevinden: hij wou de welstand van Wallonië handhaven en kaartte daarom de grote verschillen tussen de twee landsdelen aan. Herkenbaar?

In deze lezing vertelt Rik Van Cauwelaert u alles over deze figuur en het belang van zijn brief voor onze geschiedenis. Waarmee hij meteen ook een lans breekt voor het opfrissen van ons geheugen.

WO I, de grote breuk in de geschiedenis van Europa

België, Europa

Van 2014 tot 2018 wordt overal ter wereld ‘De Grote Oorlog’ herdacht, nu 100 jaar geleden. Volgens Rik Van Cauwelaert een meer dan terechte benaming, zeker als je kijkt naar de impact van WO I op de geschiedenis van Europa. De breuk die ze teweeg bracht is enorm, en vele malen groter dan die van WO II. De Russische Revolutie bijvoorbeeld, die was er zonder WO I nooit gekomen. Of de opkomst van het Nazisme: een nawee van ‘14-‘18 op het economische kerkhof van Duitsland. En dichter bij ons: het algemeen enkelvoudig stemrecht dat in 1918 ingang vond, de katholieken die na decennia alleenheerschappij het socialisme zagen oprukken. Zelfs de invloed op de kunst was niet te onderschatten: waar voor het front het avant-gardisme ingang vond, bleef achter het front het traditionelere impressionisme veel langer hangen.

Bijzonder mooi aan deze lezing van Rik Van Cauwelaert is de manier waarop hij er verhalen uit zijn eigen familiegeschiedenis in verweeft. Drie oudooms vochten in die oorlog: van een van hen, dom Franco de Wyels, later abt van Affligem, verscheen recent een oorlogsdagboek, beide anderen raakten zwaargewond. “Een van mijn oudooms kreeg een scherf achter het oor, die is blijven zitten. Hij heeft het overleefd, maar ze zeiden: pas op wat je tegen hem zegt, hij kan elk moment doodvallen! Hij is 94 geworden, maar hij heeft wel geleefd alsof iedere dag zijn laatste was.” Persoonlijke verhalen dus die kleur geven aan een veel groter verhaal dat voor ons allemaal onwaarschijnlijk veel gevolgen heeft gehad.

Rik Van Cauwelaaert heeft zich met zijn lezing voor een volle zaal met 180 mensen volledig gegeven. Hij heeft iedereen voor zich gewonnen en kreeg zelfs applaus bij het beantwoorden van de vragen uit de zaal.

Maickel Roeters - CC Knokke-Heist
Schrijf een getuigenis
Voertalen
Engels, Frans, Nederlands